Hai triết lý, Chủ nghĩa tối giản và Wabi Sabi, đã nổi lên hàng đầu trong các cuộc thảo luận về thiết kế và phong cách sống hiện đại. Khi nói đến Wabi Sabi, một số người có thể mô tả nó là “Chủ nghĩa tối giản Nhật Bản”. Tuy nhiên, chúng tôi muốn đi sâu vào nguồn gốc của chúng và khám phá cách tiếp cận độc đáo của chúng đối với cuộc sống và thiết kế từ nhiều góc độ khác nhau.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ thảo luận về các khía cạnh khác nhau của Chủ nghĩa tối giản và Wabi Sabi, khám phá cách tiếp cận độc đáo của chúng, đi sâu vào nguồn gốc văn hóa của chúng, khám phá tính thẩm mỹ của chúng và xem xét tác động của chúng đối với cuộc sống hàng ngày.
1. Nguồn gốc văn hóa
Chủ nghĩa tối giản
Chủ nghĩa tối giản (Chủ nghĩa tối giản so với Wabi Sabi: Tôn vinh sự đơn giản trong thiết kế và cuộc sống – dans le gris), xuất hiện vào giữa thế kỷ 20 trong thiết kế phương Tây, gắn chặt với phong trào hiện đại. Nó nảy sinh như một phản ứng đối với nền văn hóa công nghiệp hóa, nhanh chóng và hướng đến người tiêu dùng đặc trưng cho xã hội phương Tây sau Thế chiến II.
Phong trào chủ nghĩa tối giản tìm cách chống lại sự gia tăng ồ ạt của hàng hóa và vật liệu trong một môi trường đô thị thay đổi nhanh chóng. Chủ nghĩa tối giản sớm mở rộng ra ngoài lĩnh vực nghệ thuật. Một số nhà sử học thiết kế cho rằng nguồn gốc của nó bắt nguồn từ các hình thức đơn giản hóa được phong trào De Stijl của Hà Lan ủng hộ từ năm 1917 đến đầu những năm 1930.
Người ta thường thừa nhận rằng nó đã tìm thấy cảm hứng từ sự đơn giản giống như Thiền tông của các khu vườn và nội thất truyền thống của Nhật Bản, cùng với tính thẩm mỹ nguyên sơ của thiết kế Scandinavia. Về bản chất, Chủ nghĩa tối giản thể hiện mong muốn sâu sắc về trật tự, sạch sẽ, hiệu quả và đơn giản. Nó ủng hộ một lối sống ngăn nắp và hợp lý. Triết lý tối giản thúc đẩy các đường nét sạch sẽ, bề mặt không trang trí và ưu tiên chức năng trong thiết kế. Sự nhấn mạnh vào chức năng hơn hình thức này là sự phản ánh của phong trào hiện đại, cũng tìm cách đơn giản hóa và hợp lý hóa thiết kế và kiến trúc. Nó gắn liền chặt chẽ với ý tưởng rằng ít hơn thực sự có thể là nhiều hơn.
Wabi Sabi
Nguồn gốc văn hóa của Wabi Sabi bắt nguồn sâu xa từ Nhật Bản và gắn bó chặt chẽ với Thiền tông. Triết lý thẩm mỹ và lối sống này có lịch sử lâu đời từ thời Muromachi (1336-1573) ở Nhật Bản. Trong giai đoạn này, Wabi Sabi nổi lên như một phần thiết yếu của phong trào văn hóa rộng lớn hơn được gọi là văn hóa Higashiyama.
Văn hóa Higashiyama chịu ảnh hưởng đáng kể từ sự bảo trợ của Ashikaga Yoshimasa (1436-1490), người giữ chức shogun trong thời gian đó. Yoshimasa là một nhân vật quyền lực trong sự phát triển văn hóa của Nhật Bản và có sự đánh giá cao sâu sắc đối với nghệ thuật. Giống như Ludwig II của Bavaria ở Châu Âu, Yoshimasa đã đầu tư nguồn lực của mình vào việc tạo ra một thế giới thẩm mỹ lý tưởng.
Tuy nhiên, trong khi tầm nhìn của Ludwig II là lớn lao và xa hoa, thì thiên đường nghệ thuật của Yoshimasa tập trung vào việc nắm bắt sự giản dị, tinh tế và đánh giá cao sự giản dị.
Thiền tông có ảnh hưởng sâu sắc đến Wabi Sabi, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nắm bắt khoảnh khắc hiện tại và tìm thấy sự thanh thản trong đó. Ảnh hưởng của Thiền tông này dễ dàng nhận thấy trong việc kết hợp các yếu tố tự nhiên và hữu cơ vào thiết kế Wabi Sabi, tạo ra bầu không khí thanh bình yên ả. Mối liên hệ với Thiền tông thúc đẩy chánh niệm và sự mãn nguyện, phù hợp với các nguyên tắc thẩm mỹ của Nhật Bản là wabi (sự đơn giản) và sabi (vẻ đẹp của sự lão hóa tự nhiên).
Trong triết lý Thiền tông, sự giác ngộ được tìm kiếm thông qua việc chấp nhận sự không hoàn hảo và bản chất phù du của cuộc sống. Wabi Sabi chia sẻ quan điểm này bằng cách tôn vinh vẻ đẹp tìm thấy trong sự không hoàn hảo, sự mục nát và sự trôi qua của thời gian. Cả hai triết lý đều nhấn mạnh đến tính vô thường của mọi thứ và khuyến khích sự kết nối sâu sắc với khoảnh khắc hiện tại.
2. Thẩm mỹ
Chủ nghĩa tối giản (Chủ nghĩa tối giản so với Wabi Sabi: Tôn vinh sự đơn giản trong thiết kế và cuộc sống – dans le gris) Thẩm mỹ của chủ nghĩa tối giản thực sự tôn vinh vẻ đẹp tìm thấy trong sự đơn giản. Thẩm mỹ tối giản này được đặc trưng bởi môi trường xung quanh rộng rãi, ngăn nắp với các màu trung tính, gợi lên cảm giác bình tĩnh. Triết lý “ít hơn là nhiều hơn” mở rộng đến nhiều khía cạnh khác nhau của cuộc sống, từ sở hữu vật chất đến lựa chọn tủ quần áo và thiết kế kiến trúc. Trong bối cảnh này, “thẩm mỹ” liên quan đến nhận thức thị giác và nghệ thuật về cái đẹp, về cơ bản là định nghĩa cái đẹp thông qua lăng kính của chủ nghĩa tối giản.
Một khía cạnh cơ bản của chủ nghĩa tối giản liên quan đến việc tạo ra môi trường rộng rãi và gọn gàng. Mục tiêu cốt lõi của thiết kế tối giản là thiết lập cảm giác trật tự sâu sắc, trong đó mọi yếu tố đều đóng vai trò có mục đích, góp phần tạo nên cảm giác hài hòa tổng thể. Đồ nội thất và đồ trang trí trong nội thất tối giản thể hiện sự đơn giản và chức năng như những đặc điểm xác định của chúng. Bạn thường sẽ thấy các hình dạng và bề mặt hình học sạch sẽ, không có đồ trang trí, tạo ra tính thẩm mỹ vừa bóng bẩy vừa chức năng.
Về mặt lựa chọn màu sắc, chủ nghĩa tối giản thường áp dụng bảng màu đơn sắc. Các phối màu này dựa nhiều vào tông màu trung tính, màu trắng và đôi khi kết hợp các màu phấn nhạt. Những lựa chọn có chủ đích này hoạt động song song để gợi lên cảm giác về sự tinh khiết về mặt thị giác, sự rộng rãi và thanh bình trong không gian. Điều này mô tả một cách trôi chảy bản chất của chủ nghĩa tối giản và các nguyên tắc thẩm mỹ của nó.
Ngược lại, tính thẩm mỹ của Wabi Sabi thể hiện sự tôn vinh sâu sắc về sự không hoàn hảo, tính phù du và vẻ đẹp bẩm sinh được khám phá trong những khía cạnh bình thường của cuộc sống. Wabi Sabi khéo léo kết hợp các yếu tố bất thường, bất đối xứng và sự trân trọng sâu sắc đối với các tác phẩm thủ công. Nó coi trọng tính xác thực hơn sự hoàn hảo không tì vết, gợi lên cảm giác thanh thản và khiêm tốn sâu sắc. Trong thế giới của Wabi Sabi, giá trị của tính xác thực không thể bị cường điệu hóa. Triết lý này say sưa với những dấu vết và vết bẩn độc đáo mà thời gian ban tặng cho các vật thể. Ví dụ, gỗ phong hóa được coi là minh chứng cho hành trình của nó qua nhiều năm, minh chứng cho các yếu tố mà nó đã phong hóa và minh chứng cho lịch sử của nó. Các vết khía và vết xước trên bề mặt của đồ gốm sứ cũ kể lại câu chuyện về cách sử dụng và sự trôi qua của thời gian, gợi lên cảm giác hoài niệm và kết nối với quá khứ.
Kim loại rỉ sét, với tất cả vẻ đẹp bị oxy hóa của nó, không bị coi thường mà được coi là sự phản ánh quá trình không thể ngăn cản của thiên nhiên. Quá trình rỉ sét phản ánh chu kỳ liên tục của sự sống và cái chết, làm nổi bật bản chất phù du của mọi thứ. Sự tôn vinh thời tiết, lão hóa và rỉ sét này là cốt lõi trong thẩm mỹ của Wabi Sabi.
Bảng màu của Wabi Sabi là một hiện thân khác của mối liên hệ sâu sắc của nó với thiên nhiên. Nó lấy cảm hứng từ những sắc thái tinh tế, giản dị của trái đất, từ màu xanh lá cây dịu nhẹ đến màu nâu đất và màu xám nhạt. Những màu sắc này bắt nguồn từ các vật liệu tự nhiên như đá, gỗ và chính trái đất. Việc lựa chọn bảng màu của Wabi Sabi là một lựa chọn có chủ đích, vì nó bao hàm sự đơn giản và chân thực của thế giới tự nhiên.
3. Tiếp cận đối tượng
Trong thế giới của chủ nghĩa tối giản, cách tiếp cận đối với các vật thể không chỉ dừng lại ở chức năng đơn thuần; nó thể hiện một tinh thần sâu sắc hơn về thiết kế vượt thời gian và sự phù hợp lâu dài. Sự nhấn mạnh vào tính thực tế đóng vai trò là nền tảng, đảm bảo rằng mọi vật phẩm được chọn cho một không gian không chỉ hiệu quả mà còn được chế tạo để tồn tại lâu dài và thích ứng với các xu hướng đang thay đổi.
Trong thế giới của chủ nghĩa tối giản, sự nhấn mạnh vào tính thực tế đóng vai trò là nền tảng
Ví dụ, hãy cùng tìm hiểu sâu hơn về bản chất của không gian làm việc tối giản. Ở đây, mọi yếu tố đều được cân nhắc kỹ lưỡng để hài hòa với nguyên tắc bao trùm về hiệu quả. Bàn làm việc không chỉ là một món đồ nội thất mà còn là sự lựa chọn có chủ đích giúp tối ưu hóa việc sử dụng không gian. Những đường nét gọn gàng và bề mặt ngăn nắp của nó tạo nên một nền tảng lý tưởng cho công việc tập trung. Hơn nữa, nó cung cấp không gian lưu trữ rộng rãi, giúp không gian làm việc gọn gàng và không bị sao nhãng, từ đó nâng cao năng suất hơn nữa.
Ghế, một thành phần không thể thiếu của bất kỳ không gian làm việc nào, không chỉ là giải pháp chỗ ngồi. Trong chủ nghĩa tối giản, nó được thiết kế theo công thái học để đảm bảo cả sự thoải mái và hỗ trợ. Thiết kế chu đáo là minh chứng cho cam kết của chủ nghĩa tối giản trong việc tạo ra môi trường hiệu quả và không lộn xộn, nơi chức năng hòa quyện liền mạch với tính thẩm mỹ.
Chuyển trọng tâm sang phòng khách tối giản, chúng ta lại khám phá ra một khía cạnh khác của triết lý thiết kế này. Ở đây, ngay cả một vật dụng có vẻ bình thường như ghế sofa cũng đảm nhiệm vai trò đa chức năng. Không gian phòng khách tối giản được thiết kế để tối đa hóa tiện ích mà không ảnh hưởng đến phong cách.
Ghế sofa không chỉ đóng vai trò là nơi ngồi thoải mái mà còn khéo léo kết hợp các ngăn lưu trữ. Mục đích kép này không chỉ tiết kiệm không gian mà còn góp phần tạo nên bầu không khí thanh bình, gọn gàng đặc trưng của chủ nghĩa tối giản.
Wabi Sabi (Chủ nghĩa tối giản so với Wabi Sabi: Tôn vinh sự đơn giản trong thiết kế và cuộc sống – dans le gris) Thiết kế Wabi Sabi tạo nên sự tương phản với cách tiếp cận tối giản, định nghĩa góc nhìn độc đáo của nó về các đồ vật bằng cách tôn vinh những điểm không hoàn hảo và phẩm chất bẩm sinh của chúng. Triết lý này vượt qua sự hiểu biết thông thường về tính thực tế, đào sâu hơn vào các chiều kích cảm xúc và tinh thần vốn có trong các vật dụng hàng ngày.
Trong Wabi Sabi, có sự tôn trọng sâu sắc đối với lịch sử và tính cá nhân của các đồ vật, thường tôn vinh những điểm không hoàn hảo có thể được coi là khuyết điểm trong các bối cảnh khác. Không giống như chủ nghĩa tối giản khắc nghiệt và cứng nhắc phổ biến trong thế giới hiện đại, Wabi Sabi mang lại cảm giác thanh bình, mặc dù theo cách nhẹ nhàng và tinh tế hơn. Nó không tìm cách loại bỏ mọi yếu tố thừa thãi; thay vào đó, nó đánh giá cao tính cách mà những điểm không hoàn hảo mang lại cho một đồ vật, giống như những nếp nhăn và vết sẹo kể câu chuyện về cuộc đời của một người.
Trong cách tiếp cận Wabi Sabi, mọi đồ vật đều đóng vai trò tạo nên một môi trường hài hòa và thanh bình. Trọng tâm không phải là loại bỏ tất cả mà là dành cho mỗi vật thể một vị trí tôn vinh và tôn trọng trong không gian. Việc sắp xếp cẩn thận các vật phẩm trong bối cảnh wabi-sabi góp phần tạo nên cảm giác thống nhất và vẻ đẹp.
Hãy tưởng tượng một phòng khách lấy cảm hứng từ Wabi Sabi, nơi một chiếc bàn cà phê thủ công, hơi cũ kỹ chiếm vị trí trung tâm. Bề mặt hơi gồ ghề và các cạnh mòn của nó không được coi là khuyết điểm mà là dấu hiệu của một cuộc sống trọn vẹn. Căn phòng có thể có một bộ đồ ăn bằng gốm, mỗi món đều độc đáo theo cách riêng của nó. Sự khác biệt của chúng được tôn vinh, vì chúng chứng kiến sự trôi qua của thời gian và sự ấm áp của những bữa ăn chung.
4. Phong cách sống
Chủ nghĩa tối giản (Chủ nghĩa tối giản so với Wabi Sabi: Tôn vinh sự đơn giản trong thiết kế và cuộc sống – dans le gris) thường mở rộng ra ngoài thiết kế thành một lựa chọn lối sống, thúc đẩy việc giảm tiêu thụ, dọn dẹp và tập trung vào các yếu tố thiết yếu của cuộc sống. Lối sống tối giản đã trở nên phổ biến trong những năm gần đây, mang lại nhiều lợi ích cho cá nhân.
Mặc dù lợi ích có thể khác nhau tùy theo từng người, nhưng nhiều người thấy rằng nó giúp tạo ra không gian vật lý, tinh thần và cảm xúc. Một số người có thể cảm thấy lo lắng do quá nhiều đồ đạc, khiến việc áp dụng lối sống tối giản trở thành một biện pháp khắc phục tiềm năng. Trong lối sống tối giản, trọng tâm chính chuyển từ tích lũy vô số tài sản sang trân trọng chất lượng hơn số lượng. Mọi người tham gia vào quá trình tuyển chọn tỉ mỉ đồ đạc của mình, cố ý lựa chọn những món đồ thực sự mang lại giá trị cho cuộc sống của họ.
Thông qua quá trình phân biệt này, những tài sản không cần thiết và không liên quan sẽ được loại bỏ một cách có chủ đích, cho phép tạo ra cả không gian vật lý và tinh thần. Nhờ cách tiếp cận có ý thức này đối với cuộc sống, nhiều người theo chủ nghĩa tối giản nhận ra rằng bằng cách từ bỏ những thứ không cần thiết, họ phát triển sự trân trọng cao hơn đối với những thú vui giản dị của cuộc sống.
Quan điểm mới này khiến họ ưu tiên trải nghiệm, mối quan hệ và sự phát triển cá nhân hơn là chỉ tích lũy vật chất. Tập trung có chủ đích vào những gì thực sự mang lại hạnh phúc và sự viên mãn tự nhiên dẫn đến cảm giác mãn nguyện và cân bằng.
Wabi Sabi bao hàm một khái niệm văn hóa và triết học rộng hơn. Nó khuyến khích chánh niệm, chấp nhận những điều không hoàn hảo của cuộc sống và khả năng khám phá vẻ đẹp trong những khoảnh khắc hàng ngày. Trong thế giới công nghệ của chúng ta, thường có một kỳ vọng phổ biến về sự hoàn hảo, với rất ít chỗ cho sai lầm. Trong tư duy Wabi Sabi, điều cần thiết là phải thừa nhận rằng cuộc sống không ngừng thay đổi và sự hoàn hảo thực sự, trên thực tế, là không tồn tại.
Hơn nữa, sống theo lối sống Wabi Sabi dẫn đến cảm giác yên bình sâu sắc và kết nối sâu sắc với bản chất của cuộc sống. Nó khuyến khích mọi người sống chậm lại, tìm kiếm sự hài lòng trong sự đơn giản và nắm bắt vẻ đẹp tìm thấy trong sự vô thường. Trong khi lối sống Wabi Sabi coi trọng sự đơn giản và ủng hộ việc loại bỏ những thứ không cần thiết, nó cũng đóng vai trò như một lời nhắc nhở để duy trì sự giản dị.
Wabi Sabi dạy chúng ta tìm thấy sự bình yên trong sự đơn giản và bản chất phù du của sự tồn tại. Đó là một triết lý khuyến khích một cách sống khiêm tốn, gọn gàng và chân thực hơn.
Credit
—
Bài viết gốc trên danslegris
Dịch và chú giải bởi Chimkudo Academy
