Những cảnh quay siêu cận là một công cụ rất hữu ích trong điện ảnh, nhưng vì chúng rất dễ gây chú ý nên điều quan trọng là phải biết cách và thời điểm sử dụng chúng sao cho người xem cảm thấy tự nhiên và đón nhận được cảm xúc bạn muốn truyền tải.
Những điều cơ bản về chụp siêu cận
Những cảnh quay siêu cận không chỉ được sử dụng cho diễn viên mà còn được dùng cho các cảnh quay phụ(B-roll), cảnh chèn và đôi khi cả cảnh mở đầu. Nói cách khác, có rất nhiều trường hợp sử dụng loại cảnh quay này và việc thuần thục nó sẽ giúp bạn trở thành một nhà làm phim giỏi hơn.
Chúng ta hãy cùng phân tích chi tiết hơn.
Góc máy, cảnh quay siêu cận là gì? – (ECU – Extremely Close-up Shot)
Cảnh quay cận cực là cảnh quay tập trung vào chủ thể ở khoảng cách rất gần, thường đến mức các phần bên ngoài của chủ thể bị cắt bởi các cạnh của khung hình. Đối với diễn viên, kỹ thuật này thường được sử dụng để hiển thị các phần cụ thể của cơ thể, như khuôn mặt hoặc hông, nhưng nó cũng có thể được sử dụng để chỉ hiển thị miệng của diễn viên, hoặc thậm chí là một mắt.
Các vật thể vô tri vô giác cũng có thể được chụp cận cảnh, nhưng mọi thứ đều phụ thuộc vào tỷ lệ và kích thước của vật thể. Nếu bạn muốn chụp cận cảnh một ấm trà đang bốc khói, bạn có thể tập trung vào vòi hoặc đế ấm. Ý tưởng là bạn không thể nhìn thấy toàn bộ đối tượng, mà buộc phải tập trung vào một phần cụ thể, với hy vọng truyền đạt được hiệu quả mong muốn.
Tại sao các đạo diễn lại sử dụng những cảnh quay siêu cận?
- Tập trung vào một phần cụ thể của chủ đề.
- Để đánh dấu một khoảnh khắc cảm giác quan trọng trong một cảnh.
- Để truyền đạt những chi tiết nhỏ nhặt đến mức khó nhận ra.
Ý nghĩa của cảnh quay siêu cận có phần mang tính tương đối.
Tóm lại, bạn có thể mô tả một cảnh quay là “cận cảnh đôi mắt của Frank“. Vậy nên… giờ chúng ta biết rằng chủ thể không phải là Frank mà chính là đôi mắt của anh ấy .
Nhưng điều đó khác gì so với “một cảnh quay cận cảnh Frank “?
Tất cả những điều này đều phụ thuộc vào chủ đề mà bạn đã quyết định cho bức ảnh hay thước phim của mình.
Trước khi đi vào phân tích một vài ví dụ, hãy cùng xem nhanh cách David Fincher sử dụng cảnh quay này.
Bạn có thể thấy những cảnh quay cận cảnh cực kỳ chi tiết này đã làm tăng thêm chiều sâu và sắc thái cho thế giới và tông màu của bộ phim. Chúng truyền tải rất nhiều điều chỉ với một chút hình ảnh.
Hãy cùng xem xét một vài cảnh và phân đoạn sử dụng hiệu quả các cảnh quay cận cảnh, và lý do tại sao họ lại sử dụng chúng trong các cảnh quay đó .
Góc máy, cảnh chụp siêu cận
Hãy cùng xem một vài ví dụ về cảnh quay siêu cận để xem chúng ta có hiểu được động cơ đằng sau chúng hay không. Thông thường, các đạo diễn sử dụng những cảnh quay này vì những lý do kể chuyện rất cụ thể .
Hình ảnh cận cảnh đầu tiên trong loạt ảnh này là từ bộ phim The Night Of của HBO , và đây là một ví dụ về việc sử dụng cận cảnh vì lý do thực tế, nhưng cũng vì lý do chủ đề .
Loạt phim ngắn này kể về một chàng trai trẻ bị buộc tội giết một cô gái trẻ, vì vậy họ sử dụng những cảnh quay cận cảnh để làm nổi bật những bằng chứng quan trọng, giúp người xem đưa ra các giả thuyết xung quanh vụ án.
Nhưng họ cũng sử dụng cảnh quay này vì những lý do khác, một trong số đó là để tạo ra nhiều câu hỏi hơn bằng cách giấu thông tin khỏi người xem.
Ví dụ tiếp theo không nhằm mục đích cho chúng ta thấy một số điều vô cùng quan trọng…
Nhưng mục đích chính là để khơi gợi sự tò mò của người xem về người đang đeo găng tay cao su lau dọn và lý do tại sao họ lại đeo chúng.
Hãy xem đoạn trailer bên dưới. Bạn có thể tìm thấy những cảnh quay cận cảnh không?
Đây không chỉ là trường hợp che giấu danh tính, mà còn là che giấu hành động.
ECU có thể cung cấp thông tin, nhưng cũng có thể lấy đi thông tin.
Hãy xem một ví dụ từ tác phẩm Sherlock Holmes: Trò chơi bóng tối .
Trong cảnh này, Watson và Simza lục soát khắp phòng để tìm kiếm một sát thủ, và họ cần nhận dạng hắn qua các đặc điểm khuôn mặt.
Một lần nữa, bạn sẽ tự quyết định khoảng cách lấy nét (ECU) của mình, nhưng miễn là một phần của chủ thể bị cắt bởi các cạnh của khung hình, bạn có thể an toàn gắn nhãn và gọi bức ảnh đó là ảnh siêu cận.
Bạn nên xác định những khoảnh khắc quan trọng cho các cảnh quay riêng lẻ (ECU) trong quá trình phân tích kịch bản và đánh dấu chúng vào danh sách cảnh quay của phân cảnh đó.
Trong khi Watson đang tập trung vào một điều gì đó, các nhà làm phim quyết định sử dụng cảnh siêu cận để thể hiện quá trình suy nghĩ của anh ấy.
Cách sử dụng cảnh quay này có phần mang tính cảm xúc, bởi vì mặc dù nó cho chúng ta thấy Watson đang tập trung cao độ vào một điều gì đó, nhưng nó không tiết lộ bất kỳ thông tin nào trong chính khung hình hay cảnh quay đó.
Watson đang nhìn cái gì vậy nhỉ?
Anh ta đang nhìn người đàn ông ở phía bên kia phòng. Họ đang cố gắng nhận diện các đặc điểm, vì vậy bức ảnh này có lý do thực tế.
Sự khác biệt rất quan trọng, nhưng bạn có thể ghép những cảnh quay như thế này lại với nhau để tạo ra những đoạn cắt gọn gàng và chúng bổ trợ cho nhau rất tốt. Bạn không thể tùy tiện làm điều này mà không lo mắc lỗi điện ảnh.
Ví dụ tiếp theo sẽ cho bạn thấy cách bạn có thể đánh lừa người xem khiến họ chú ý đến những hình ảnh và thông tin sai lệch.
Trong cảnh này, Sherlock đến văn phòng của Moriarty với lý do giả để nhờ Moriarty ký tặng một bản sao cuốn sách của mình.
Từ đó, chúng ta có được một số thông tin, chẳng hạn như danh tính của nhân vật, ngành học của Moriarty, vị thế của hắn trong cộng đồng, v.v.
Nhưng điểm xuất sắc của cảnh này nằm ở khoảnh khắc Sherlock lục soát khắp phòng để tìm manh mối và tìm thấy thứ này…
Đây KHÔNG phải là ảnh cận cảnh ECU, mà chỉ là ảnh cận cảnh thông thường. Cuốn sách trong ảnh cung cấp cho Sherlock một số thông tin rất quan trọng về Moriarty, đặc biệt khi được đặt cạnh chậu cây bên cửa sổ đầy hoa héo.
Moriarty thông minh, ông viết những tác phẩm kinh điển về nhiều lĩnh vực, ông sở hữu một cuốn sách về làm vườn tại gia, thế nhưng những bông hoa của ông lại chết.
Nhưng những cảnh quay này không được bố trí theo kiểu cận cảnh từng khung hình như trong cuốn sách của Moriarty, vì vậy người xem tập trung hơn vào cuốn sách trước đó thay vì chuyển cảnh nhanh sang cận cảnh một cuốn sách “ngẫu nhiên” trong văn phòng.
Tương tự như việc bạn có thể kết hợp nhiều loại cận cảnh khác nhau để đạt hiệu quả cao nhất, bạn cũng có thể khéo léo đánh lừa người xem bằng cách tiết lộ những thông tin ít quan trọng hơn theo cách kịch tính hơn.
Hãy cùng xem một vài ví dụ từ Minority Report , một trong những bộ phim hành động hay nhất , và phân cảnh khá căng thẳng này.
Trong cảnh này, nhân vật chính John Anderton đang che giấu thân nhiệt bằng cách ngâm mình trong nước đá trong khi các cảm biến robot tuần tra khắp nơi ẩn náu của anh ta. Cảnh quay này vẫn có thể được coi là cận cảnh, mặc dù nó nằm ngay sát ranh giới.
Ngay khi các robot bắt đầu rời đi, một bong bóng khí thoát ra từ mũi của anh ta. Khi bong bóng nổi lên mặt nước, chúng ta thấy cảnh này…
Bằng cách thu hẹp khung hình bong bóng như vậy, chúng ta không chỉ cảm nhận được sự hồi hộp mà còn cả một loại cảm giác xúc giác khiến người xem gần như cảm nhận được rằng bong bóng sắp vỡ.
Xem toàn bộ cảnh quay bên dưới:
Sao không thử sử dụng cận cảnh để truyền tải cảm xúc nhỉ?
Cảnh quay này cho thấy Anderton rút súng, khá đơn giản, và máy quay lia lên rồi dừng lại ở đây…
Người xem có thể thấy sự giận dữ và khát khao bắn súng của Anderton qua nét mặt, nhưng điều đó càng được nhấn mạnh bởi khoảng cách khung hình quá gần.
Sự kịch tính , hồi hộp và động cơ đều được đẩy lên đến đỉnh điểm.
