Nếu bạn là nhà làm phim, dù thuộc thể loại nào, bạn cũng cần nắm vững các quy tắc của điện ảnh và sản xuất video. Hiểu rõ những quy tắc này sẽ giúp bạn kiểm soát được hình ảnh của mình.
Một trong những quy tắc quan trọng nhất cần biết là quy tắc 180 độ.
1. Quy tắc 180 độ là gì ?
Một trong những điều đầu tiên được dạy ở trường điện ảnh là đường thẳng 180 độ.
Đây là một điểm khởi đầu hữu ích vì nó giới thiệu cho bạn một quy tắc thực tiễn của điện ảnh và khuyến khích bạn tư duy bằng hình ảnh.
Nguyên tắc 180 độ là một nguyên tắc làm phim về mối quan hệ không gian giữa hai nhân vật trên màn ảnh. Nguyên tắc 180 độ thiết lập một trục tưởng tượng, hay đường nhìn, giữa hai nhân vật hoặc giữa một nhân vật và một vật thể. Bằng cách giữ máy quay ở một phía của trục tưởng tượng này, các nhân vật duy trì mối quan hệ trái/phải giống nhau với nhau, giữ cho không gian của cảnh quay được ngăn nắp và dễ theo dõi.
Khi máy quay vượt qua trục vô hình, điều này được gọi là vượt qua đường thẳng hoặc phá vỡ đường thẳng , và nó có thể tạo ra hiệu ứng gây mất phương hướng và xao nhãng cho người xem. Trong kĩ thuật gọi là sai trục.
Quy tắc 180 độ có tác dụng gì?
- Tuân thủ quy tắc sẽ giúp định hướng người xem
- Vi phạm quy tắc sẽ gây mất phương hướng và thể hiện sự bất an.
- Việc phá vỡ quy tắc báo hiệu một sự thay đổi dần dần trong khung cảnh của bạn.
2. Cách ứng dụng quy tắc 180 độ
Quy tắc nêu rõ rằng một khi bạn đã xác định được đường ranh giới, bạn phải quyết định sẽ đặt mỗi thiết lập camera tiếp theo ở phía nào của đường ranh giới đó. Tóm lại, bạn cần giữ máy ảnh của mình ở cùng phía với “Đường kẻ này”.
Đây là một cảnh trong nhà hàng từ một trong những bộ phim tội phạm hay nhất, Heat , thể hiện hoàn hảo quy tắc đảo chiều 180 độ. Đường thẳng 180 độ chạy ngang qua bàn, từ Pacino đến De Niro…
Hãy xem video, nhưng chú ý đến hướng nhìn của họ:
Pacino nhìn sang bên phải máy quay. De Niro nhìn sang bên trái máy quay .
Việc này được thực hiện để người xem có thể giữ được định hướng trong suốt cảnh phim .
Một số bộ phim và nhà làm phim đã chọn cách duy trì một mạch truyện nhất quán xuyên suốt toàn bộ tác phẩm của họ. Có những lúc bạn có thể hưởng lợi từ việc phá vỡ hoặc uốn cong quy tắc 180 độ, và mặc dù điều này tùy thuộc vào cách diễn giải, cảm giác mà một đường thẳng bị ngắt quãng tạo ra sẽ ảnh hưởng đến quyết định của bạn.
3. Quản lý các phân cảnh có nhiều góc quan sát
Nếu bạn đang quay một cảnh có nhiều nhân vật, hãy tưởng tượng bối cảnh như một vở kịch trên sân khấu, với máy quay được đặt ở vị trí khán giả. Đường thẳng ngăn cách người xem với người biểu diễn cũng chính là đường thẳng bạn sẽ sử dụng để duy trì hướng màn hình không đổi.
Bạn có thể vượt qua đường kẻ này và cố gắng tạo ra những đường kẻ riêng biệt giữa mỗi nhân vật, nhưng mỗi lần làm như vậy, bạn sẽ làm tăng độ khó trong việc duy trì định hướng nhất quán xuyên suốt cảnh.
Hãy đặt máy quay phim “ở vị trí ngồi”, như vậy bạn sẽ duy trì được một đường truyền liền mạch. Đây cũng là lúc việc sắp xếp cảnh quay trở nên quan trọng, đặc biệt khi bạn làm việc với một nhóm diễn viên. Hãy xem video bài luận bên dưới để tìm hiểu cách dàn dựng cảnh quay hiệu quả:
4. Quản lý phương tiện và đối tượng di chuyển
Quy tắc 180 độ rất quan trọng đối với các cảnh hội thoại , nhưng nó lại càng thiết yếu hơn nữa đối với các cảnh có nhân vật hoặc khi quay cảnh rượt đuổi bằng xe hơi .
Nếu xe của bạn đang lái từ phải sang trái, khi cắt cảnh , cả xe và các nhân vật đều phải di chuyển theo một hướng nhất quán trên màn hình, nếu không sẽ trông như thể chúng ta đang quay trở lại điểm xuất phát.
Đây là một ví dụ tuyệt vời (và khá ngớ ngẩn) từ một trong những bộ phim hài hay nhất, Dumb and Dumber. Bạn sẽ nhận thấy hướng chiếu trên màn hình được duy trì từ Nebraska đến Aspen, và điều này giúp khán giả định hướng được khoảng cách xa.
5. Vượt qua hay phá vỡ các giới hạn
Khi bạn phá vỡ đường thẳng 180 độ, bạn đã vi phạm quy tắc 180 độ và báo hiệu cho người xem rằng có điều gì đó không ổn. Việc này chỉ nên được thực hiện một cách có chủ đích và thận trọng.
Đây là một cảnh trong một trong nhiều kiệt tác của Spike Lee, bộ phim “Giờ thứ 25”. Đường dây điện thoại chạy ngang qua phòng, xuyên qua Ed Norton đến vị thám tử do Isiah Whitlock Jr. thủ vai.
Rõ ràng mục tiêu của Spike Lee là làm cho người xem hoang mang và đặt họ vào vị trí của nhân vật do Edward Norton thủ vai. Chúng ta hãy bắt đầu bằng cách xem xét sự khớp nối tầm nhìn:
Ed Norton đang nhìn về phía bên trái máy quay. Isiah Whitlock Jr. cũng đang nhìn về phía bên trái của máy quay. Nhân vật chính của chúng ta bất ngờ trước một vụ bắt giữ ma túy. Đây là một khoảnh khắc bất ngờ, và nó không hợp lý trong suy nghĩ của nhân vật. Anh ta nghĩ, “Tại sao Cục Phòng chống Ma túy (DEA) lại có mặt ở nhà tôi?”
Tình huống này rất hỗn loạn, và Spike Lee đã minh họa điều đó bằng cách phá vỡ quy tắc 180 độ một cách hiệu quả.
6. Những bộ phim phá vỡ quy tắc 180 độ
Có lẽ bạn đang cố nhớ lại một vài trường hợp trong các bộ phim và chương trình truyền hình nổi tiếng mà đạo diễn đã cố tình phá vỡ quy tắc 180 độ.
Dưới đây là một danh sách nhỏ gồm một vài bộ phim nổi tiếng làm tốt điều đó:
- Ánh sáng
- Khúc cầu hồn cho một giấc mơ
- Hãy làm điều đúng đắn
- Người đẹp Mỹ
- Giờ thứ 25
- Người khổng lồ xanh
Hãy xem cảnh này từ một trong những bộ phim hay nhất của Darren Aronofsky, Requiem for a Dream, rõ ràng đã vượt qua đường thẳng 180 độ:
Cảnh phim bắt đầu bằng việc quay cận cảnh phần mặt sáng của họ, khi cuộc trò chuyện nhìn chung tích cực. Sau đó, khi Harry nghe thấy Sarah nghiến răng và cuộc trò chuyện chuyển sang hướng tiêu cực, máy quay lia sang phần mặt tối của họ. Thật đơn giản nhưng vô cùng mạnh mẽ.
7. Bẻ cong quy tắc 180 độ
Giờ bạn đã biết cách tuân theo quy tắc 180 độ. Bạn cũng biết cách phá vỡ quy tắc 180 độ. Đã đến lúc học cách uốn cong nó.
CÚ ĐÁNH TRUNG LẬP
Đây là một cảnh quay trực tiếp từ phía trên đường kẻ. Khi bạn làm như vậy, đường kẻ sẽ được thiết lập lại vì không còn ranh giới phía bên kia của đường kẻ nữa . Một ví dụ điển hình là cảnh quay từ phía sau đầu diễn viên hoặc trực tiếp vào mặt họ.
Cảnh quay nhân vật Reuben trong một trong những bộ phim cướp ngân hàng hay nhất, Ocean’s Eleven, là một cảnh quay trung lập. Thay vì sử dụng góc quay chủ quan cho cảnh ngược lại, Soderbergh chọn đặt máy quay ở phía bên phải của vạch kẻ.
CHUYỂN ĐỘNG MÁY QUAY
Đây là lúc chúng ta trực tiếp thấy máy quay di chuyển qua đường kẻ trong một cảnh quay liền mạch. Người xem nhận biết được khi nào chúng ta vượt qua vạch kẻ, và định hướng của họ trong khung cảnh được duy trì, được kế thừa từ vạch kẻ 180 độ trước đó.
Không chỉ việc sử dụng máy quay di động có thể làm tăng thêm giá trị cho kỹ thuật quay phim , mà việc sử dụng đường cong như thế này cũng là một cách tuyệt vời để báo hiệu cho người xem rằng điều gì đó đang dần thay đổi.
Cảnh quay này lia máy từ phía sau Neil, người đang ở tư thế cảnh giác, đến phía trước Neil, người giờ đây đã cởi mở và chấp nhận sự hiện diện của Eady. Đây cũng là lúc chuyển động máy quay trở nên thực sự quan trọng, đặc biệt là trong những cảnh mà hướng di chuyển cũng truyền tải một thông điệp nào đó.
Hãy xem video bài luận bên dưới để tìm hiểu cách di chuyển máy quay tốt nhất cho mọi loại cảnh quay:
CẮT MẶT
Đây là lúc bạn chuyển cảnh khỏi các diễn viên sang một khung hình không có hướng cố định, từ đó thiết lập lại đường 180 độ.
Các cảnh chuyển tiếp rất hữu ích vì nhiều lý do, vì vậy bạn có thể sử dụng chúng trong cảnh quay mà không hề nhận ra rằng mình có thể thay đổi lời thoại ngay sau đó. Trong ví dụ này từ một trong những bộ phim hành động hay nhất, “Anh hùng” , bạn có thể thấy việc sử dụng cảnh quay xen kẽ thậm chí có thể giúp bạn quay một cảnh chiến đấu gay cấn trong phim .
Cuối cùng, quy tắc 180 độ cũng giống như bất kỳ quy tắc nào khác trên thế giới…
Nó ở đó để bảo vệ bạn!
Nhưng trên một đường đua khép kín, với các chuyên gia được đào tạo bài bản, việc vượt qua vạch đích có thể mang lại cho bạn những kết quả độc đáo và đáng kinh ngạc.
Credit
—
Dịch từ bài viết gốc trên Studio Binder
