Khi setup ánh sáng cho một phân cảnh, đa phần chúng ta thường tập trung toàn bộ sự chú ý vào Key Light (Đèn chính), loại đèn thường dùng để tạo khối chính cho đối tượng và thường nó không quá lớn. Nhưng nếu chỉ dùng duy nhất một nguồn sáng gắt đó, khung hình của bạn nhìn sẽ cực kỳ gai góc và độ tương phản bị đẩy lên vượt quá dynamic range của cảm biến. Đây là lúc bạn cần đến một người hùng thầm lặng: Fill Light.
Nhưng chính xác thì fill light là gì, và làm thế nào để bạn điều phối nó một cách hiệu quả mà không làm hỏng ý đồ của shot hình? Trong bài viết này, chúng ta sẽ định nghĩa thuật ngữ này, bóc tách các phương pháp tạo fill light khác nhau, và xem cách các DoP chuyên nghiệp ứng dụng nó để kiểm soát dải tương phản trên set quay.
Fill Light là gì?
Định nghĩa Fill Light
Fill light là nguồn sáng thứ hai được sử dụng trong nhiếp ảnh và điện ảnh, có nhiệm vụ làm sáng các vùng tối do đèn chính tạo ra. Mục đích của fill light là để kiểm soát độ tương phản (contrast) của hình ảnh và mang lại sự cân bằng cho các vùng khuất sáng trên chủ thể.
Để hiểu sâu hơn cách ứng dụng fill light trong điện ảnh, hãy cùng xem video phân tích chi tiết của chúng tôi về các kỹ thuật đánh sáng cơ bản dưới đây.
Khi quay hay chụp ngoài trời, ánh sáng môi trườngthường được tận dụng để làm nguồn fill tự nhiên của bạn. Nhiều DoP chuyên nghiệp còn dùng thêm các tấm phản sáng hoặc các phụ kiện khác để “lái” hướng đi của nguồn ánh sáng phụ này theo đúng ý đồ của shot hình.
Bây giờ, hãy cùng làm rõ một điểm rất hay gây lú cho anh em mới vào nghề: sự khác biệt giữa key light và fill light trong setup 3 điểm.
Key light vs fill light trong kỹ thuật đánh sáng 3 điểm
Trong số tất cả các kỹ thuật đánh sáng phim ảnh, lượng fill light chính là một trong những yếu tố mang tính quyết định đến mood (bầu không khí) của bất kỳ setup đèn nào. Những nhà quay phim (cinematographers) xuất sắc nhất thế giới đều sở hữu một tư duy bậc thầy trong việc thấu hiểu nguồn sáng này ảnh hưởng như thế nào đến phong cách thị giác (visual style) của một phân cảnh.
Vai trò của fill light trong một setup đánh sáng 3 điểm truyền thống là gì? Nó quyết định độ sâu, độ tương phản và vùng tối, thông số này thường được đo lường dưới dạng một tỷ lệ so sánh giữa key light và fill light. Chính những tỷ lệ ánh sáng này sẽ định hình nên phong cách tổng thể và mood của một shot hình.
Lấy ví dụ, một tỷ lệ ánh sáng 2:1 thiên về key light vs fill light sẽ cho ra một phong cách đánh sáng mềm mại hơn với rất ít bóng đổ và độ tương phản thấp. Đây là tỷ lệ ánh sáng đặc trưng được sử dụng trong kỹ thuật đánh sáng high-key để tạo ra một bầu không khí vui vẻ, tươi sáng và tràn đầy năng lượng cho phân cảnh. Ngược lại, một tỷ lệ gắt hơn rất nhiều, chẳng hạn như 8:1, sẽ mang lại hiệu ứng hoàn toàn trái ngược.
Những vùng tối gắt và độ tương phản cao sẽ chiếm chủ đạo vì lượng fill light lúc này được giảm xuống ở mức tối thiểu. Đây là một tỷ lệ ánh sáng điển hình được sử dụng trong kỹ thuật đánh sáng low-key nhằm kiến tạo nên một tone màu phim nghiêm trọng và nặng tính drama hơn.
Các phong cách đánh sáng điện ảnhphụ thuộc hoàn toàn vào tỷ lệ ánh sáng này. Tỷ lệ tương phản và độ sâu của ánh sáng điện ảnh nương tựa rất nhiều vào cách mà một nhà quay phim điều phối nguồn fill. Để hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa key, fill cũng như cách nó tác động đến mood tổng thể của một shot hình, hãy cùng xem video dưới đây về các kỹ thuật đánh sáng trong video.
Cách sử dụng fill light
Có một vài kỹ thuật cơ bản cần nằm lòng khi bạn đưa nguồn fill vào trong setup ánh sáng của mình. Việc tinh chỉnh từng yếu tố này sẽ tác động trực tiếp đến mood (bầu không khí) và phong cách tổng thể của toàn bộ setup đèn.
Vị trí đặt đèn
Kỹ thuật đầu tiên chính là việc định vị sơ đồ đặt đèn fill của bạn. Vì mục đích cốt lõi của fill light là để bù sáng cho những vùng tối (shadows) do đèn chính tạo ra, nguồn fill thường sẽ được đặt ở một góc tương tự như key light khi tính từ vị trí camera, nhưng nằm ở phía đối diện. Cách setup này cho phép nguồn fill đánh trúng và làm sáng được vùng khuất sáng của chủ thể.
Hãy thử nghiệm với nguồn fill bằng cách: đầu tiên, hãy đo sáng và setup shot hình chỉ với duy nhất một cây key light. Xác định xem những vùng tối không mong muốn và độ tương phản cần bù sáng đang nằm ở đâu, sau đó mới định vị cây fill để xử lý chính xác phần không gian đó trong khung hình. Dưới đây là video từ hãng Aputure bóc tách chi tiết về kỹ thuật định vị vị trí đặt đèn.
Xác định chất lượng ánh sáng
Sau khi bạn đã xác định được vị trí đặt nguồn fill, hãy cùng bàn về chất lượng của ánh sáng. Thông thường, vì nhiệm vụ của đèn fill là để lột tả độ sâu và hình khối của shot hình, đồng thời tránh tạo ra thêm bất kỳ bóng đổ nào khác, nên một nguồn sáng mềm sẽ là lựa chọn tiêu chuẩn để làm fill lighting. Cách làm này giúp tạo ra một lớp ánh sáng tán xạ, bao phủ tự nhiên hơn lên phần vùng tối của chủ thể.
Để tạo ra nguồn sáng mềm, các nhà quay phim thường ứng dụng các tấm diffuser, vải voan mỏng, và tấm hắt sáng để phủ lại ánh sáng. Một cách khác để tạo ra ánh sáng mềm hơn là dịch chuyển vị trí nguồn fill của bạn lại gần chủ thể hơn. Để hiểu rõ hơn về các tính chất khác nhau của ánh sáng, video này sẽ phân tích sự khác biệt giữa ánh sáng gắt (hard light), ánh sáng mềm (soft light), và ánh sáng tán xạ (diffused light).
Điều chỉnh cường độ ánh sáng
Cuối cùng, biến số cơ bản cuối cùng của fill light chính là cường độ (độ mạnh/yếu) của ánh sáng. Về nguyên tắc, nguồn fill thường không bao giờ được phép tranh chấp với đèn key hoặc tự tạo ra thêm bất kỳ cái bóng đổ nào của riêng nó. Độ mạnh của nguồn fill phụ thuộc hoàn toàn vào mood (bầu không khí) mà bạn đang cố gắng kiến tạo thông qua setup đèn của mình. Nguồn fill mạnh hơn sẽ tạo ra một phong cách đánh sáng high-key đồng đều hơn — mang lại cảm giác sáng sủa, vui tươi và nhẹ nhàng, vốn thường được tìm thấy trong các dự án thương mại, quảng cáo cũng như trong một số bộ phim hài xuất sắc nhất.
Ngược lại, một nguồn fill yếu hơn sẽ tạo ra một tỷ lệ tương phản cao hơn với những vùng bóng đổ sắc nét và các tone màu tối sâu hơn. Kỹ thuật này được sử dụng để tạo nên một tone màu phim đầy bí ẩn hoặc nặng tính drama, thường thấy trong một số bộ phim giật gân hay nhất. Hãy cùng xem video này để hiểu rõ hơn về sự khác biệt giữa phong cách đánh sáng low-key và high-key, cũng như cách chúng tác động đến mood của phim.
Các loại Fill Light trong Điện ảnh
Khi làm phim, bạn sẽ phải đối mặt với rất nhiều kiểu ánh sáng phụ khác nhau. Chúng được chia làm các nhóm chính bao gồm:
1. Đèn chuyên dụng
Đây là việc sử dụng một cây đèn thứ hai để bù sáng. Anh em thường chọn các dòng đèn LED panel hoặc đèn bão gắn softbox lớn để đặt ở hướng đối diện với key light. Điểm mạnh của việc dùng đèn chuyên dụng là bạn có thể tăng giảm công suất chính xác từng phần trăm để đạt được đúng tỷ lệ contrast mong muốn.
2. Tấm phản sáng
Đây là phương pháp sử dụng một tấm hắt sáng (như tấm xốp trắng, vải bạc..) để hắt lượng ánh sáng thừa từ key light hoặc ánh sáng mặt trời, dội ngược nó lại vào vùng shadow của chủ thể. Ánh sáng dội lại này rất mềm, tự nhiên và cực kỳ kinh tế vì không tốn thêm một cây đèn hay dây dợ nguồn điện nào.
3. Negative fill
Đôi khi, lượng ánh sáng dội lại từ các mảng tường có thể là thứ bạn hoàn toàn không mong muốn khi đang cố gắng quay một shot hình có độ tương phản cao hơn. Đây chính là lúc kỹ thuật negative fill trở thành một phần không thể thiếu trong nhiếp ảnh fill light. Việc tận dụng các tấm cờ đen, vải nhung đen hấp thụ ánh sáng, hoặc các loại vải đen khác có thể triệt tiêu triệt để bất kỳ nguồn sáng rác ngoài ý muốn nào. Mẹo ở đây là định vị tấm vải đen để chặn đứng nguồn sáng thừa đó đánh vào chủ thể của bạn. Dưới đây là video từ kênh The Slanted Lens bóc tách cách định hình ánh sáng bằng việc sử dụng flags.
4. Các mảng tường
Chính bối cảnh của shot hình cũng có thể tự tạo ra nguồn fill. Lấy ví dụ, nếu bạn quay dựa lưng vào một mảng tường sáng màu hoặc tường trắng, ánh sáng từ cây key light sẽ đập vào tường và dội ngược lại để bù sáng cho vùng khuất sáng của chủ thể. Phương pháp này cũng giúp tán xạ ánh sáng và tạo ra một look hình tự nhiên hơn cho các phân cảnh sáng sủa. Nếu áp dụng phương pháp này, hãy đảm bảo bạn đã tính toán kỹ khâu blocking của diễn viên và máy quay sao cho mảng tường đó đổ đúng lượng fill vào vùng khuất sáng của họ.
Credit
—
Dịch từ bài viết gốc của Studio Binder.
