Tất cả chúng ta thường tham khảo tác phẩm của các nhiếp ảnh gia, chuyên gia khác và những người giỏi nhất trong lĩnh vực của chúng ta để nắm bắt và tiếp thu ít nhất một phần kỹ năng của họ, để sau này chúng ta có thể áp dụng nó vào những bức ảnh của chính mình. Một trong những nguồn tham khảo tuyệt vời nhất hàm chứa kho tàng tri thức đồ sộ chính là vực hội họa. Vậy, những tác phẩm mỹ thuật kinh điển của họa sĩ có thể mang lại cho nhiếp ảnh gia những gì?
150 năm trước, khi nhiếp ảnh bắt đầu dần lấn sân sang lĩnh vực nghệ thuật mà trước đây chỉ thuộc về hội họa, nó đã gây ra khá nhiều cuộc tranh luận về vị thế của nó. Mọi người tranh cãi nhau rằng nhiếp ảnh có thể được coi là nghệ thuật hay không và trên thực tế, làm thế nào để nắm bắt được nó. Thậm chí chỉ cần tóm tắt những cuộc thảo luận này cũng có thể là những nghiên cứu vô tận. Nhưng ít nhất chúng ta có thể khẳng định rằng, khi nhìn lại, nhiếp ảnh và hội họa có ảnh hưởng mạnh mẽ lẫn nhau, và tác phẩm của một nhiếp ảnh gia về nhiều mặt không khác mấy với tác phẩm của một họa sĩ.
Trong khi họa sĩ dần dần đổ màu lên canvas để định hình tầm nhìn của họ thành bức tranh cuối cùng, thì nhiếp ảnh gia phải đợi mọi hoàn cảnh hội tụ hoặc bài trí sắp xếp theo cách nào đó để hiện thực hóa tầm nhìn của họ.
Nhưng điểm chung của chúng là những nguyên tắc trực quan nhất định đã phát triển từ hàng trăm năm trước và theo nhiều cách vẫn còn giá trị và hữu dụng cho đến ngày nay. Cả nhiếp ảnh gia và họa sĩ đều không làm việc gì với hình ảnh hai chiều đơn thuần và mục tiêu của họ là mang lại sức sống cho nó – tạo tương phản, chuyển động và chiều sâu không gian. Làm thế nào họ có thể làm điều đó? Không có cách nào tốt hơn để học hơn là thông qua các tác phẩm đã được chứng minh qua nhiều năm – tác phẩm mỹ thuật kiệt tác của các họa sĩ.
Làm thế nào để nhấn mạnh chủ thể chính
Ngay từ đầu, mỹ thuật đã thu hút sự chú ý vào bố cục. Trong các bức bích họa của Ai Cập, những nhân vật quan trọng nhất được vẽ lớn nhất; sau này, làm việc với các chiều dọc, chiều ngang và đường chéo được phát triển đầy đủ. Tác phẩm này được các nhiếp ảnh gia quan tâm nhất. Trong thế giới thực chỉ có điểm và đường cong; những đường thẳng thực sự rất khó tìm thấy (bên ngoài kiến trúc). Nhưng các họa sĩ đã sử dụng nhiều tính trừu tượng của những đường nét này để cố tình hướng mắt người xem dọc theo bức tranh đến phần quan trọng nhất của nó.
Khi nhìn vào bức tranh của Raphael về nữ thần Galatea cưỡi sóng trên cỗ xe biển do hai con cá heo vẽ, bạn sẽ dễ dàng nhận ra ba đường nét chính xác định cốt lõi của bức tranh. Đường đầu tiên dọc theo mũi tên của thiên thần ở bên trái và được kéo dài nhờ cú đánh của cá heo và độ nghiêng của đầu nữ thần. Cái thứ hai dẫn dọc theo mũi tên của thiên thần bên phải và tiếp tục dọc theo trục của cơ thể của nữ thần và các nhân vật khác bên dưới cô ấy. Bức thứ ba được tạo thành bởi đường nét của chiếc khăn quàng cổ và mái tóc của cô ấy tung bay trong gió. Và chủ đề chính mà chúng ta quan tâm nằm ở điểm giao nhau của ba điều này.
Cũng lưu ý cách Raphael nhấn mạnh thêm về Galatea thông qua sự cân bằng trong bố cục – nhóm nhân vật bên phải và nhóm nhân vật tương ứng ở bên trái. Cậu bé ở phần dưới bức tranh đang bơi dọc theo con tàu có đối trọng là thiên thần nhỏ ở phần trên bức tranh; Ngoài ra, cơ thể của họ được định hướng theo hướng ngược nhau. Những sự tương phản hướng này cũng hỗ trợ ảo giác về chuyển động. Ánh mắt của nữ thần cũng như hướng của mái tóc bồng bềnh và chiếc khăn quàng cổ của cô ấy đối lập với hướng được hình thành bởi dây nịt của cá heo.
Bạn thường có thể tìm thấy những phương pháp tương tự để thu hút ánh nhìn của người xem. Ví dụ, hãy xem bức ảnh trên đây của Caravaggio: những đường nét của ánh mắt hướng thẳng vào vết thương của Chúa Kitô, vốn là chủ đề chính của bức tranh.
Sử dụng đường để tạo chiều sâu và không gian
Các họa sĩ cũng sử dụng đường chéo để tổ chức không gian. Cái chết của Sardanapalus của Eugene Delacroix có thể dễ dàng tạo cảm giác rất hỗn loạn với khối lượng cơ thể, hình tượng, chất liệu và đồ vật. Nhưng Delacroix đã bắt Sardanapalus nằm trên tấm vải đỏ tươi. Tấm vải đó đánh dấu hai đường chéo giúp dễ dàng định hướng người nhìn trong ảnh.
Nhưng các họa sĩ không chỉ làm việc với những đường thẳng. Họ cũng tổ chức không gian bằng cách sử dụng các đường cong, có thể dẫn dắt mắt con người một cách đáng tin cậy. Ví dụ, Rubens đã sắp xếp toàn bộ cuộc rước dẫn đến Đức Trinh Nữ Maria thành một vòng cung duy nhất, được hỗ trợ bởi cử chỉ của các nhân vật và độ nghiêng đầu của họ. Điều này thu hút sự chú ý của người xem và khiến họ theo dõi cuộc rước từ phần dưới của bức tranh cho đến tận Đức Maria.
Tác phẩm mỹ thuật với các đường nét cũng được đưa vào tranh phong cảnh, nơi nó chủ yếu phục vụ để tạo ấn tượng về không gian và phối cảnh. Trong bức tranh này của họa sĩ trường phái ấn tượng Alfred Sisley, hãy đi theo những đường nét được tạo thành bởi những tán cây, mái nhà và mép đường, chúng kết hợp với nhau ở một phần ba phía dưới của bức tranh và để lại trong bạn ấn tượng về một con đường đang tiếp tục ở đâu đó qua ngọn đồi ở phía xa.
Độ tương phản của bề mặt sáng và tối
Một kỹ thuật khác thường được các họa sĩ sử dụng là xen kẽ các bề mặt sáng và tối. Bằng cách làm tối toàn bộ môi trường, bạn làm nổi bật chủ thể ở trung tâm của bức ảnh. (Tất nhiên, điều ngược lại cũng có tác dụng: một vật thể tối trên nền sáng cũng có tác dụng tương tự.) Thông thường, một sơ đồ và sự đơn giản hóa nhất định của nền sẽ góp phần vào điều này. Sự song song với việc sử dụng độ sâu tiêu cự trong nhiếp ảnh là điều hiển nhiên. Rembrandt đã sử dụng điều này rất hiệu quả trong bức ảnh sau. Tông màu tối ở hậu cảnh tương phản rõ rệt với nhân vật sáng chói ở tiền cảnh và do đó mang lại cho bức ảnh một điểm nhấn mạnh mẽ hơn và cảm giác ấn tượng hơn.
Việc kết hợp các vùng sáng và tối trong các tác phẩm mỹ thuật cũng giúp hình thành nhịp điệu. Hãy chú ý ở đây cách Caspar David Friedrich sử dụng nó khi ông đan xen sương mù nhẹ và những đỉnh đồi tối dọc theo gần như toàn bộ bề mặt bức tranh của mình. Nhịp điệu hoàn toàn không bị gián đoạn, khiến những đỉnh đồi trở nên nổi bật tuyệt đẹp.
Bậc thầy ánh sáng
Làm chủ ánh sáng – hướng, cường độ và tiêu điểm – là một trong những kỹ thuật thuật mà bất cứ bậc thầy mỹ thuật nào cũng cần phải nắm chắc, đặc biệt là một phần trong ý thức tập thể của các bậc thầy người Hà Lan ở thế kỷ 17. Tuy nhiên, nó cũng được những người khác sử dụng một cách nghệ thuật và vẫn được ứng dụng cho đến ngày nay. Nhân vật quan trọng nhất trong bức tranh nhận được nhiều ánh sáng nhất, trong khi những nhân vật ít quan trọng hơn lại ít được chiếu sáng hơn, như bạn có thể thấy trong bức tranh này của Velazquez.
Chúng ta có thể thấy cách tiếp cận tương tự trong bức ảnh tiếp theo của Adriaen van Ostade. Các sự kiện chính ở tiền cảnh được chiếu sáng, trong khi các sự kiện phụ ở hậu cảnh bị che khuất và không bão hòa. Điều này cũng mang lại cho bức ảnh một cảm giác về không gian.
Bậc thầy thực sự trong việc sử dụng ánh sáng trong tranh là Rembrandt. (Chúng ta đã xem một trong những tác phẩm của anh ấy ở trên.) Và do đó, thậm chí còn có hiệu ứng ánh sáng studio được đặt theo tên anh ấy, trong đó một phần khuôn mặt của đối tượng bị bóng tối che phủ và mắt của họ chỉ được chiếu sáng qua một không gian hình tam giác nhỏ bên dưới nó. Loại ánh sáng này mang lại cho bức chân dung một chút kịch tính.
Nhưng đó không phải là tất cả; Thời của các bậc thầy Hà Lan cũng là lúc vẻ đẹp của ánh sáng tự nhiên được khám phá. Jan Vermeer chịu phần lớn công lao cho việc này.
Vermeer, đàn em của Rembrandt, đã đi ngược lại với người tiền nhiệm. Anh ấy cố tình làm mềm các chuyển tiếp có độ tương phản cao và để ánh sáng tự nhiên tỏa sáng hoàn toàn. Nó làm mềm màu sắc và kết cấu của đồ vật cũng như quần áo của con người. Những bức tranh của Vermeer là nguồn cảm hứng mỹ thuật tuyệt vời để học cách cảm nhận ánh sáng ngoài trời thông thường và tìm kiếm xung quanh bạn.
—
Dịch từ bài viết gốc trên Zoner
Dịch và chú giải bởi Học viện nhiếp ảnh Quảng Cáo Chimkudo
