Dù muốn thực hiện một bộ phim viễn tưởng sử thi, quay video nhại người dẫn chương trình thời tiết hay chỉ đơn giản là làm cho cuộc gọi Zoom sinh động hơn, chúng ta đều có thể tiếp cận và làm chủ kỹ thuật phông xanh. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết từ khâu thiết lập bối cảnh, xử lý ánh sáng cho đến công đoạn hậu kỳ. Khi làm chủ được phông xanh và kỹ thuật chroma key, chúng ta sẽ mở ra vô số khả năng sáng tạo trong sản xuất hình ảnh.
Key phông xanh được sử dụng để làm gì ?
Chroma key và phông xanh là những khái niệm quen thuộc, nhưng công nghệ này hiện đã trở nên vô cùng phổ biến và dễ tiếp cận. Dù các video hậu kỳ kỹ xảo (VFX) của Hollywood thường cho thấy những đại cảnh phông xanh khổng lồ, điều đó không có nghĩa là kỹ thuật này nằm ngoài khả năng hay ngân sách của chúng ta.
Chúng ta không cần phải sở hữu một studio triệu đô mới có thể ứng dụng phần mềm chroma key. Trên thực tế, kỹ thuật này hoàn toàn có thể thực hiện với chi phí tối ưu và đang được áp dụng rộng rãi bởi:
- Nhiếp ảnh gia
- Vlogger
- Người dẫn chương trình
- Các ngôi sao YouTube
- Những người dùng Zoom
Tuy nhiên, việc sử dụng phông xanh đòi hỏi tính kỹ thuật cao. Những thước phim xử lý chroma key cẩu thả rất dễ gây khó chịu cho người xem, điển hình như trong bộ phim Spy Kids.
Các góc nhìn và ứng dụng sáng tạo
Cách thiết lập truyền thống thường sử dụng một bức tường phông xanh phía sau chủ thể, nhưng ứng dụng thực tế ngày nay đa dạng hơn rất nhiều.
Trong điện ảnh hiện đại, diễn viên cần thích nghi với việc tương tác cùng phông xanh ở nhiều hình thức: từ việc mặc bộ đồ phông xanh toàn thân, cưỡi mô hình rồng xanh, cho đến việc diễn xuất trước một màn hình trống chỉ mang một sắc xanh đồng nhất.
Khả năng ứng dụng của phông xanh
Các tác phẩm như Game of Thrones hay những dự án có yếu tố kỳ ảo là môi trường ứng dụng tối đa công nghệ này. Từ cảnh cưỡi rồng, các nhân vật giả tưởng, cho đến việc mở rộng bối cảnh để tạo ra một thế giới hoàn toàn mới, phần lớn khung cảnh trong quá trình ghi hình thực tế đều mang màu xanh.
Kết hợp công nghệ phông xanh và hiệu ứng thực tế (Practical Effects)
Bên cạnh việc mô phỏng các sinh vật lớn, bộ đồ phông xanh toàn thân đã trở thành tiêu chuẩn cho các cảnh quay mạo hiểm. Thay vì để diễn viên tự đóng cảnh bị tương tác hoặc tấn công bởi các yếu tố giả định, họ sẽ tương tác trực tiếp với diễn viên đóng thế mặc đồ phông xanh.
Ngoài ra, phông xanh còn có ứng dụng rất thực tế trên các màn hình thiết bị xuất hiện trong cảnh quay (như TV, điện thoại). Kỹ thuật này cho phép chúng ta dễ dàng chèn bất kỳ hình ảnh hoặc video nào ở khâu hậu kỳ, vừa đảm bảo tính liên tục của rắc-co (continuity), vừa tránh được các rắc rối về bản quyền hình ảnh trước khi quay. Phương pháp này cũng giải quyết hiệu quả các cảnh quay kỹ xảo phức tạp, chẳng hạn như nhân vật tương tác hoặc bước ra từ màn hình.
Công nghệ phông xanh đang liên tục phát triển và hiện diện ở khắp nơi trong khung hình: từ hậu cảnh, tiền cảnh, mặt đất cho đến trần nhà.
Quy trình làm việc với phông xanh
Tương tự như nhiều công đoạn khác trong sản xuất phim, việc sử dụng phông xanh phụ thuộc hoàn toàn vào khâu chuẩn bị: từ tính toán chuyển động của diễn viên (blocking), bố trí bối cảnh (staging), ánh sáng cho đến trang phục.
Dưới đây là các nguyên tắc quan trọng cần ghi nhớ để tối ưu hóa quy trình quay:
Chẩn bị phông nền xanh
Dù sử dụng tường sơn hay vải treo, điều quan trọng nhất là phải chọn đúng sắc độ xanh chuẩn để phần mềm nhận diện và tách nền hiệu quả nhất.
Lựa chọn giữa phông xanh lá và xanh dương
Tùy thuộc vào màu sắc của chủ thể và đạo cụ, chúng ta ưu tiên chọn màu phông có độ tương phản cao nhất với tất cả các yếu tố còn lại trong khung hình.
Bề mặt phông phải phẳng mịn
Bề mặt phông nền cần được phẳng hoàn toàn. Các nếp nhăn, vết gấp hay mảng sơn không đều màu sẽ khiến quá trình tách phông (compositing) ở khâu hậu kỳ gặp nhiều lỗi.
Tránh bóng đổ lên phông
Điều này đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng về ánh sáng và duy trì khoảng cách hợp lý giữa chủ thể và phông nền.
Đồng bộ ánh sáng với phông nền ghép
Nếu hình nền dự định ghép là cảnh ngoài trời nắng sáng, ánh sáng chiếu lên chủ thể trong studio phải được thiết lập tương đồng tối đa về chất lượng, màu sắc, hướng sáng và cường độ.
Duy trì khoảng cách
Chủ thể nên đứng cách phông xanh tối thiểu 1,5 mét (5 feet) để tránh hiện tượng tràn màu xanh (green spill) lên viền áo hoặc tóc, đồng thời giúp kiểm soát chuyển động của diễn viên tốt hơn.
Giữ máy ảnh ổn định
Ở bước đầu làm quen, chúng ta nên hạn chế các góc máy di chuyển (tracking shots) hoặc zoom ống kính (push in/out) để đơn giản hóa quá trình tách phông.
Lấy nét chính xác
Chủ thể cần được lấy nét thật sắc nét. Nếu chủ thể bị mờ, đường viền sẽ ám sắc xanh và khiến hình ảnh ghép trở nên thiếu tự nhiên khi đặt vào phông nền phía sau.
Việc làm chủ kỹ thuật đòi hỏi quá trình thực hành liên tục. Chúng ta cũng có thể hợp tác với các chuyên gia hậu kỳ chuyên sâu về chroma key đối với các dự án phức tạp.
Các lỗi cần tránh khi làm việc với phông xanh
Không mặc trang phục màu xanh lá
Phông xanh hoạt động dựa trên nguyên lý tách một màu sắc ít xuất hiện trên chủ thể. Nếu trang phục có màu xanh tương đồng với phông, phần mềm sẽ tách nhầm cả phần trang phục đó.
Tránh các phụ kiện phản quang
Không đeo đồng hồ, trang sức hay các phụ kiện có bề mặt kim loại/thủy tinh quá bóng vì chúng dễ phản chiếu màu xanh của phông nền.
Khung hình nằm trọn trong phông xanh
Hãy đảm bảo toàn bộ góc nhìn của ống kính (field of view) nằm hoàn toàn bên trong phạm vi phông xanh, tránh để lộ các khoảng trống bên ngoài làm hỏng hiệu ứng.
Tăng tốc độ màn cửa để hạn chế mờ chuyển động (motion blur)
Tốc độ màn cửa (shutter speed) quá thấp sẽ tạo ra độ mờ khi chuyển động, khiến đường viền chủ thể bị lẫn màu xanh và khó tách nền.
Đối với những dự án đầu tiên, chúng ta nên bắt đầu với các yêu cầu đơn giản trước khi thực hiện các kỹ thuật phức tạp.
Kỹ thuật chiếu sáng cho phông xanh
Nhiều người thường có tâm lý ỷ lại vào khâu hậu kỳ và coi thường khâu ghi hình. Đây là một quan niệm sai lầm khiến quá trình xử lý sau đó trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Trong đó, ánh sáng là yếu tố quyết định tính chân thực của cảnh quay.
Một số nguyên tắc chiếu sáng căn bản bao gồm:
- Ánh sáng chiếu lên chủ thể phải thống nhất với ánh sáng của bối cảnh sẽ ghép phía sau.
- Ánh sáng trên phông xanh phải đạt độ đều tối đa, tạo ra một mảng màu xanh nhất quán và không bị loang lổ.
- Loại bỏ bóng đổ của chủ thể lên phông nền.
- Vùng phông nền ngay sát đường viền chủ thể là khu vực quan trọng nhất cần kiểm soát ánh sáng.
- Có thể sử dụng các ứng dụng trên điện thoại thông minh để đo độ đồng đều của ánh sáng trên phông.
Sau khi hoàn tất ghi hình tiền cảnh và chuẩn bị xong phần hậu cảnh (tự quay hoặc thu thập từ các nguồn tư liệu stock), chúng ta sẽ chuyển sang giai đoạn ghép nối các yếu tố.
Chỉnh sửa và tách nền Chroma Key
Sau khi có thước phim gốc, quá trình kết hợp các yếu tố hình ảnh được gọi là tách/ghép phông (compositing). Hầu hết các phần mềm dựng phim hiện nay đều tích hợp sẵn các công cụ xử lý công đoạn này tương đối thuận tiện.
Các phần mềm chuyên nghiệp như Final Cut Pro, DaVinci Resolve hay Adobe Premiere/After Effects đều cung cấp bộ công cụ chroma key mạnh mẽ. Chúng ta nên ưu tiên sử dụng phần mềm mà mình đã quen thuộc. Đối với người mới bắt đầu, các phần mềm như Wondershare Filmora hay Lightworks cũng là những lựa chọn dễ tiếp cận và tối ưu cho việc key phông xanh.
Credit
—
Original article from StudioBinder
Dịch và chú giải bởi Học viện Nhiếp ảnh & Video quảng cáo Chimkudo
