Các đạo diễn hình ảnh – DOP, rõ ràng đóng một vai trò quan trọng trong việc làm nên một bộ phim, nhưng họ đưa ra những quyết định gì hằng ngày?
Mục tiêu hàng đầu của một nhà quay phim là hiện thực hóa tầm nhìn của đạo diễn. Bằng cách sử dụng các kỹ thuật chiếu sáng, máy ảnh và bố cục, một DP sẽ dịch chuyển tầm nhìn đó thành các khung hình. Bài viết này sẽ đi qua những yếu tố cân nhắc phổ biến cùng với phần giải thích từ các chuyên gia đang hoạt động trong ngành. Hãy cùng bắt đầu ngay để trả lời cho câu hỏi muôn thuở: một đạo diễn hình ảnh làm những gì?
Vai trò của DOP trong điện ảnh
Quay phim là nghệ thuật và kỹ thuật tạo ra phim điện ảnh bằng cách ghi lại câu chuyện một cách trực quan. Một chuỗi các góc quay tạo nên một mạch truyện gắn kết, tất cả đều do nhà quay phim thực hiện. Thuật ngữ nhà quay phim thường được sử dụng thay thế cho DoP, DP hoặc đạo diễn hình ảnh.
Hãy cùng tìm hiểu các công việc hàng ngày của một nhà quay phim.
Một nhà quay phim hoặc đạo diễn hình ảnh (viết tắt là DP hoặc DoP) chỉ đạo đội ngũ quay phim và ánh sáng trong một dự án sản xuất phim hoặc video. Họ thường tham gia vào toàn bộ vòng đời sản xuất, từ giai đoạn vẽ kịch bản phân cảnh (storyboard) cho đến hậu kỳ. Và họ liên lạc, hợp tác chặt chẽ với đạo diễn để tạo ra những hình ảnh bạn thấy trên màn ảnh.
-
Đặt góc máy
-
Chuyển động máy
-
Lựa chọn ống kính
-
Cỡ cảnh và bố cục
-
Tỉ lệ khung hình
-
Lấy nét
-
Ánh sáng
Cách tốt nhất để trả lời câu hỏi “nhà quay phim làm gì” là nghe trực tiếp từ chính những người trong cuộc. Dưới đây là cuộc thảo luận bàn tròn của The Hollywood Reporter với một số đạo diễn hình ảnh xuất sắc nhất đang hoạt động hiện nay.
DOP thực sự làm những gì ?
Khi các nhà quay phim đang trên ghi hình tại trường quay, họ làm việc với đạo diễn để tạo ra sản phẩm thực tế: bộ phim. Nhưng họ làm điều đó như thế nào? Roger Deakins, người từng hai lần giành giải Oscar cho Quay phim xuất sắc nhất, đưa ra một số lời khuyên vô giá về cách tiếp cận của ông:
Chúng ta đã nghe các nhà quay phim chuyên nghiệp chia sẻ về cách họ làm việc. Bây giờ, hãy điểm qua một chút về những cân nhắc quan trọng của một nhà quay phim.
Đặt góc máy (Camera Placement)
Vị trí nhà quay phim đặt máy quay rất quan trọng. Ví dụ, nó có thể tiết lộ hành vi hoặc trạng thái cảm xúc của nhân vật. Khoảng cách giữa chủ thể và máy quay có thể giúp kéo khán giả lại gần hoặc tạo khoảng cách với họ.
Chuyển động máy (Camera Movement)
Chuyển động máy có thể làm tăng thêm cảm xúc và sự kịch tính trong một cảnh phim. Và việc di chuyển máy quay theo nhân vật có thể tạo ra góc nhìn chủ quan. Tuy nhiên, việc giữ máy quay cố định sẽ tạo ra một góc nhìn khách quan hơn.
Bố cục khung hình (Shot Composition)
Cỡ cảnh (Shot Size)
Bao nhiêu phần của cảnh quay thực sự được nhìn thấy? Chúng ta đang ở cảnh cận cảnh quan sát khuôn mặt của chủ thể? Chúng ta có nên tập trung sự chú ý của khán giả bằng một cảnh đặc tả vào trang phục của chủ thể? Cỡ cảnh và đóng khung máy quay là những yếu tố then chốt trong mô tả công việc của nhà quay phim.
Một cảnh toàn cảnh cực rộng (extreme wide shot) có thể đặt chủ thể vào thế yếu. Một cảnh trung cảnh có thể khiến khán giả cảm thấy mình là một phần của cuộc trò chuyện. Việc biết được cỡ cảnh nào là tốt nhất cho từng khoảnh khắc cụ thể là một kỹ năng thiết yếu đối với bất kỳ nhà quay phim nào.
Tỉ lệ khung hình (Aspect Ratio)
Một nhà quay phim hiểu rõ khái niệm về tỉ lệ khung hình. Đó chính là chiều rộng x chiều cao của khung hình mà họ đang ghi hình. Khung hình rộng hơn sẽ phù hợp hơn cho phong cảnh và hành động, trong khi khung hình cao hơn sẽ làm nổi bật diễn xuất của nhân vật. Một số kích thước khung hình nhất định kết hợp được cả hai yếu tố này, chẳng hạn như tỉ lệ khung hình 2:1.
Đối với một nhà quay phim, hình ảnh trở thành ngôn ngữ, và tỉ lệ khung hình chính là một phần rất lớn trong ngôn ngữ đó.
Lấy nét (Focus)
Một phần công việc của nhà quay phim là vận dụng lấy nét máy quay để nhấn mạnh các khía cạnh khác nhau của câu chuyện. Một ví dụ về điều này có thể là cảnh quay góc nhìn cá nhân (POV shot) của một nhân vật bị mờ rồi rõ nét liên tục khi họ đang say rượu.
Tất cả đều quy về việc sử dụng máy quay để kể câu chuyện, và đây chỉ là một vài trong số những lựa chọn có thể thực hiện.
Lựa chọn ống kính
Các loại ống kính máy quay khác nhau có thể tạo ra những hình ảnh hoàn toàn khác biệt. Việc lựa chọn đúng ống kính cho từng khoảnh khắc phù hợp là công việc quan trọng của đạo diễn hình ảnh.
Hãy xem đạo diễn hình ảnh Tom Sigel thảo luận về một số lựa chọn ống kính cụ thể mà ông đã thực hiện trong các bộ phim như Three Kings, Drive và Bohemian Rhapsody.
Ánh sáng (Setup Lighting)
Một nhà quay phim hiểu rõ các đặc tính cơ bản của ánh sáng điện ảnh giống như một họa sĩ hiểu rõ về sơn vẽ. Họ xác định loại ánh sáng, cường độ, màu sắc, hình dáng, v.v. mà mỗi cảnh quay yêu cầu trước khi bấm máy.
Một nhà quay phim rất có thể sẽ sở hữu một ứng dụng theo dõi hướng mặt trời để tính toán xem ánh sáng mặt trời sẽ ảnh hưởng thế nào đến ngày quay của họ. Có rất nhiều kỹ thuật chiếu sáng điện ảnh để giúp các cảnh quay của bạn mang tính điện ảnh hơn, và cần một nhà quay phim được đào tạo bài bản để biết cách thực hiện.
Dưới đây là chia sẻ của Roger Deakins về nơi tình yêu của ông dành cho ánh sáng điện ảnh bắt đầu.
Như vậy, nếu đạo diễn là linh hồn của set quay thì DOP chính là cánh tay, mà ngôn ngữ để hiện thực hóa những gì mà đạo diễn muốn truyền tải. Thiếu DOP, 1 set quay đơn giản là không có gì để hoạt động.
Credit
—
Dịch từ bài viết gốc trên StudioBinder
